Sophie Straat is klaar voor haar Pukkelpopdebuut: "Ik doe gewoon vaak waar ik op dat moment zin in heb"

Sophie Schwartz werd in 1994 in Amsterdam geboren als dochter van een Britse moeder en een Amerikaanse vader. Ze groeide op in De Pijp, een levendige, multiculturele wijk die door de jaren heen aan hipheid en aantrekkingskracht won. En tegelijkertijd ook duurder werd, zodat de oorspronkelijke bewoners het zich niet meer kunnen veroorloven om daar nog te wonen. Gentrificatie heet dat fenomeen en het is een van de pijlers in het jonge oeuvre van Sophie Straat -ze nam die artiestennaam aan als verwijzing naar haar jeugdjaren die ze vooral spelend in de Amsterdamse straten doorbracht. Net als feminisme, seksisme, racisme en andere discriminatoire fenomenen die onze maatschappij helaas rijk is.

Sophie studeerde aan de Academie voor Beeldende Kunsten in Den Haag en was altijd al sociaalmaatschappelijk geëngageerd. Toen ze voor haar afstudeerproject de bakfietshype in Amsterdam als onderwerp koos, wist ze meteen dat daar een videoclip bijhoorde. Alleen: voor een videoclip heb je ook muziek nodig. En zo kwam ‘Groen Amsterdam’, haar eerste single, tot stand. Het nummer werd een instant succes en daaruit vloeide een eerste album ‘T’is niet mijn schuld’, een verzameling levensliederen en smartlappen in de beste traditie van illustere figuren als André Hazes en De Zangeres Zonder Naam.

Begin dit jaar gevolgd door haar tweede album ‘Smartlap Is Niet Dood’. Daarop staan twaalf nummers die vrolijk aanvoelen, maar die vlijmscherpe observaties en analyses bevatten. Met titels als ‘Wat Is Het Kut Om Agent Te Zijn’, een eigenzinnige cover van ‘Everywhere’ van Fleetwood Mac. ‘Vrijheid, Gelijkheid, Zusterschap’, een feministisch pamflet. Of ‘Tweede Kamer’, een samenwerking met Goldband met als doel meer vrouwen verkozen te krijgen tijdens de tweede kamerverkiezingen in Nederland. Kortom, Sophie Straat is niet op haar mond gevallen, zoals het een straatkind betaamt natuurlijk. Dat mocht Pickx ook merken tijdens een interview met haar.

Dag Sophie, we bellen jou naar aanleiding van je optreden op Pukkelpop. Het is niet de eerste keer deze zomer dat je voor een Belgisch publiek staat, want eerder speelde je ook al op Boomtown in Gent, Het Groot Verlof in Leuven en de Lokerse Feesten. Krijg je hier andere reacties dan in Nederland?

Sophie Straat: "Het is altijd weer anders. Ook binnen Nederland verschillen de shows van plaats tot plaats. Het ligt heel erg aan waar ik ben… de sfeer, de omgeving. Ik heb wel al gemerkt dat een bepaald liedje van mij hier wel meer resoneert bij het publiek: ‘Papa’. Dat gaat over de zaak Sanda Dia."

Op sociale media zag ik dat je live shows best wel heftig kunnen zijn, eerder punk, waarbij het publiek gaat pogoën en moshpitten. Was dat ook voor jou een verrassing?

"Ook dat verschilt heel erg van plek tot plek. In Leuven bijvoorbeeld werd het een heel rustige, intieme set. Terwijl een dampende festivaltent eerder uitnodigt tot partyvibes."

Je bent nog niet zo heel lang bezig met muziek, eigenlijk maar sinds 2020, het is dus voor jou ook nog volop een ontdekkingstocht?

"Jazeker. Ik begon als smartlapzangeres, wat eerder bedoeld was als kunstproject, niet om op festivals te brengen. Toen ik plots muziekartiest bleek te zijn, heb ik die aanpak veranderd en nu zie ik het dus als een evoluerend gegeven, niet als iets conceptueel dat ik project per project wil afhandelen. Ik weet niet of het duidelijk is wat ik bedoel?"

Toch wel. Is het moeilijk voor jou om die kunstambitie los te laten en vol voor de muziek te gaan? Want je bent wel opgeleid en begonnen als beeldend kunstenares.

"Niet echt. Ik denk er wel over na en ik vind het net leuk om daarmee te spelen, door me niet vast te pinnen op een bepaald genre of een bepaalde vorm. Ik doe vaak gewoon waar ik op dat moment zin in heb."

Het belangrijkste is dat je je verhaal kan vertellen? Met name de verscheidene soorten van discriminatie in onze maatschappij aan de kaak stellen.

"Klopt. Dat doe ik al heel mijn leven, ook voor ik muziek maakte."

Waar komt dat sociaalmaatschappelijk engagement vandaan?

“Mijn moeder is altijd een bevlogen iemand geweest, die opkwam voor zichzelf en de mensen rond zich heen. Op die manier is dat bewustzijn organisch gegroeid bij mij.”

En Amsterdam heeft jou ook heel erg geïnspireerd, het is toch een bepalend thema in veel van je songs.

"Vooral op mijn eerste plaat -een afstudeerproject- was dat zo, eigenlijk is dat een afgerond hoofdstuk, ik ben klaar voor nieuwe onderwerpen."

Je bent opgegroeid in De Pijp, een multiculturele maar ook harde wijk in Amsterdam. Ondertussen zodanig trendy geworden dat de gewone Amsterdammer er niets meer kan betalen. Ook jij moest er wegtrekken, tot je grote spijt. Die gentrificatie was een bron van inspiratie voor je liedjes.

"Ja, ik vond het interessant om te vertrekken vanuit de vraag: van wie is de stad? Is die van iedereen? Met dat thema was ik in die fase van mijn leven heel erg bezig. Maar ondertussen woon ik wel weer in Amsterdam hoor. Ik deel er een gebouw met verschillende mensen, we vormen een soort community met 19 mensen. Dat is dus heel fijn."

En nu zing je eerder met een feministische insteek?

"Goh ja, feminisme betekent voor mij niet alleen opkomen voor de vrouwen, maar voor alle minderheden die discriminatie ondervinden. En alles wat daaraan vasthangt, zoals gentrificatie en kapitalisme."

Je durft best wel tegen schenen schoppen merk ik in je teksten. Vooral tegen die van de mannen en het patriarchaat. Dat levert je heel veel applaus en aanmoedigingen op, maar ik kan me inbeelden dat je ook heel wat negatieve commentaren krijgt te verduren?

"Dat gebeurt, maar het doet me weinig. Ik ga daardoor niet mijn verhaal aanpassen en ik ben ook niet bang van die confrontatie. Integendeel, als mensen iets irritant vinden aan mij en mij willen veranderen, ga ik alleen maar nog irritanter doen en er nog harder tegenin. Ik wil me heel erg graag net niet aanpassen."

Ga je dan in discussie met die haters?

"Dat wil ik gerust doen, alleen zijn er niet veel die echt in discussie willen gaan. Ze spuwen liever in één richting. Soms is er ook helemaal geen grond voor en gaat het puur over waarheid. Als ik bijvoorbeeld zing over de loonkloof tussen vrouwen en mannen is dat een feit, daar hoeft zelfs niet over gediscussieerd te worden. (ferm) Wat valt er te discussiëren? Het is gewoon een probleem."

Dat je aanvankelijk koos voor de smartlap en het levenslied als vorm voor je verhaal, was louter toeval las ik ergens. Voordien had je eigenlijk niets met dat genre.

"Ik vertoefde in die periode vaak in de Amsterdamse kroegen, waar ik dus op zoek ging naar een antwoord op de vraag: van wie is de stad? Zijn de Amsterdamse kroegen wel zo inclusief als we denken? Wij denken dat die heel erg inclusief zijn, maar in de praktijk blijkt toch dat niet iedereen er welkom is. En via die kroegen kwam ik snel uit bij het levenslied, dat nog steeds erg leeft in de Nederlandse cultuur."

Dat je voor dat genre koos, was wel een beperking, want daarmee limiteer je jezelf sowieso tot de Lage Landen. Wat best opmerkelijk is voor iemand wiens beide ouders buitenlandse roots hebben: je moeder is Britse, je vader Amerikaans. Of hoef je niet zo nodig de wereld te veroveren?

"Tot nu toe vond ik best oké dat ik het tot een kleiner gebied beperkte, omdat het over politieke zaken gaat of specifieke onderwerpen uit de Benelux. Maar het kan dat dat evolueert naar een meer internationale context, daar wil ik voorzichtig over nadenken."

André Hazes, de koning van het Nederlandse levenslied, komt net als jij uit De Pijp. Was hij een inspiratiebron?

(geïrriteerd) “Dit interview was bedoeld als aanloop naar Pukkelpop toch? Want daar gaan we niets doen met levenslied of smartlappen. Dat hele smartlapverhaal is eigenlijk afgerond. Nu is het veel meer punk geworden en protest. Af en toe passeert er nog een smartlap, maar het varieert veel meer. Ik heb het liever over mijn thema’s dan over het genre waarin ik zing."

Oké, begrepen. Een ander thema waar je wel vaker over zingt, is het voetbal. Een sport die je nauw aan het hart ligt, maar waarin machismo en seksisme nog steeds heel erg aanwezig zijn.

"Klopt. Ik voetbal zelf al heel mijn leven, maar helaas is het ook een plek waar niet iedereen welkom is. Seksisme, racisme en homofobie tieren er welig. In die zin is het voetbal even maatschappelijk relevant als die andere thema’s waar ik over zing."

Op festivals is diversiteit vaak ook nog een hot topic. Het blijft voor veel organisatoren moeilijk om een divers publiek aan te trekken. Met name kansarmen of mensen van kleur zijn nog steeds ondervertegenwoordigd op culturele manifestaties. Is dat iets waar jij mee bezig bent bij je eigen shows?

"Zeker. Ik speel geregeld tijdens demonstraties of protestacties. Gratis. Voor mij is het heel belangrijk dat iedereen naar mijn optredens kan komen, ook als je geen geld of papieren hebt. Dan zorg ik er wel persoonlijk voor dat je binnengeraakt."

Sophie Straat staat op donderdag 17 augustus om 19u in de Club op Pukkelpop. Meer info vind je hier.

Volg de hoogtepunten van Pukkelpop en herbeleef het beste van de festivalzomer ook op pickx.be!



Lees ook:

- Tom Odell, Steve Lacy en Anne-Marie: deze artiesten zijn hot op TikTok en komen naar Pukkelpop
- Pukkelpop 2023: een affiche vol hoogtepunten
- Boygenius op Pukkelpop: de opkomst van ‘s werelds meest opwindende supergroep
- Hoe M83 (Pukkelpop) naar een crescendo groeide